Spotkanie ze...

Zdzisławem Kłosem

kustoszem Biblioteki Instytutu Slawistyki
Zachodniej i Południowej UW

w dniu 17 maja 2013 r.
o godz. 1830

W programie:

• promocja książki Zdzisława Kłosa pt. "Spojrzenia na kulturę Serbołużyczan" oraz zaznajomienie się z twórczością autora,
• omówienie współczesnej literatury serbołużyckiej,
• dyskusja o obecnej sytuacji społecznej i kulturalnej Łużyc.

Dziś w języku Górno łużyckim teoretycznie każdy Serb może zwrócić się do urzędnika pań­stwowego w ratuszu, gminie czy powiecie, gdzie zamieszkuje tzw. większość serbska. Pro­wadzone przez autora pracy badania na obszarze Łużyc Górnych i Dolnych (2010 /201 1), liczne kontakty z łużyckimi działaczami nauki i kultury oraz ankieta przeprowadzona w niemieckich urzędach na wybranym losowo obszarze, gdzie zamieszkuje ludność serbska, dają nieco pełniejszy i bardziej wyraźny obraz praktycznego użycia języka serbołużyckie­go i wyzwań, przed jakimi często stają sami Serbowie oraz urzędnicy państwowi.

Na Łużycach istnieją dwa języki: górno- i dolnołu­życki, które znacznie się od siebie różnią. Języki łużyc­kie należą do grupy języków zachodniosłowiańskich, jak polski, kaszubski czy czeski1. Około 1530 powstał najstarszy znany zabytek piśmiennictwa łużyckiego Przysięga mieszczan budziszyńskich (niem. Burger Eydt Wendisch). W 1548 Mikołaj Jakubica - wiejski duchowny - dokonał pierwszego przekładu (niedru­kowanego) Nowego Testamentu na język dolnołu­życki2. Istnieje obszerny zasób literatury w językach górno- i dolnołużyckim, jaki zachował się do naszych czasów. Także i dziś publikowane są artykuły i książki głównie w języku górnołużyckim.

Nieznane, egzotyczne i przyszłościowe: studia języka i kultury Łużyczan nawet w dobie kapryśnych rynków pracy są jak umowa o pracę. Bo nauczyciele serbołużyckiego są w Niemczech wschodnich pilnie poszukiwani.

Sale wykładowe nie są przepełnione. W niewielkim pomieszczeniu Lipskiego Uniwersytetu o 9 rano znajduje się tylko pięciu studentów. Uczą się języka serbołużyckiego. Jednym z nich jest student z Polski - Jakub Sokół. Jako stypendysta przez rok studiuje w Lipsku sorabistykę - filologię jedego z najrzadszych zachodniosłowiańskich języków na jednym z najrzadszych kierunków studiów na świecie. "Było dla mnie sporym zaskoczeniem, że Łużyczanie w Niemczech jeszcze istnieją”, opowiada 24-letni politolog.

W Niemczech Serbołużyczanie korzystają z praw uznanej mniejszości narodowej. Ich ojczyzną są Łużyce - kraina położona na polsko-niemieckim pograniczu, na południowowschodnim krańcu Niemiec. Jakub Sokół jest pod wrażeniem swojskiej atmosfery w Instytucie: „W gronie studentów znamy się wszyscy. A wykładowcy są bardzo przyjaźni. Każdy sobie tutaj wzajemnie pomaga”.